PDF

PDF

برنامه نویسی GIS را بیاموزم می توانم وارد بازار کار GIS شوم؟

برنامه نویسی Web GIS را یاد بگیرم بهتر است یا برنامه نویسی Mobile GIS را؟

اصلا نیاز دارم برنامه نویسی GIS بلد باشم؟

یافتن یک شغل در زمینه GIS و فناوری اطلاعات مکانی که به سرعت در حال رشد می باشد، آنطور که به نظر می رسد، راحت نیست. کارفرمایان دنبال چه می گردند؟ آیا تحصیلات و سطح مهارت های شما مورد قبول آنهاست؟ آیا همه فارغ التحصیلان رشته GIS می توانند انتظارات بازار کار را برآورده کنند؟ چرا امروزه مشاهده می کنیم دانشجویان سایر رشته ها در زمینه GIS هم وارد شده اند و در این زمینه دارای یک شغل مرتبط با GIS هستند؟ در ادامه با ما همراه باشید تا شما را در این زمینه، آگاه نماییم.

تعریف آکادمیک GIS،  اغلب، به استفاده از نرم افزار، سخت افزار، داده ها، روش ها و مردم اشاره می کند و نشان می دهد که تمام این اجزا، بخشی از سیستمی هستند که با اطلاعات جغرافیایی (همان اطلاعات مکانی) کار می کند. ویژگی ها و اجزای این سیستم، به طور چشم گیری در طول زمان تغییر کرده است، اما شاید هیچ کدام به اندازه خود نرم افزار، تغییر نکرده اند. در عمل، ما در تکنولوژی به سطحی فراتر از تقسیم بندی نرم افزار بر اساس متن باز بودن یا  تجاری بودن، تحت دسکتاپ بودن، تحت وب بودن و یا تحت موبایل بودن رسیده ایم.
این بدان معنی نیست که مردم تمایل به استفاده از نرم افزارهای آماده به صورت یک پکیج برای انجام کارهای GIS ای خود را ندارند. تعریف نرم افزار پکیجی، فراتر از تعریف سابق و ساده اش شده است. امروزه، سفارشی کردن راهکارهای مکانمند (همان راهکارهای GIS)، یک انتظار بدیهی است که شامل طیف عظیمی از تنوع برنامه ها و موارد کاربردی نرم افزارها می باشد. امروزه قابلیت همکاری بین برنامه ها، آسان شده و از یک نرم افزار GIS، چنین انتظار می رود که بتواند با سایر نرم افزارها به سادگی ارتباط برقرار نماید. بنابراین انتظارات زیادی از نرم افزارها و برنامه های کاربردی، جهت ارایه  خدمات و راهکارهای GIS تحت وب و موبایل، می باشد. در نتیجه، نیاز به مهارت برنامه نویسی GIS، برای تکمیل مهارت های خود،  بیشتر از گذشته است.

جان گابریل، مالک شرکت Alsea Geospatial  می گوید: “بدون شک، متخصصان GIS با مهارت برنامه نویسی با زبان پایتون و سایر زبان های برنامه نویسی، با بهترین موقعیت های شغلی روبرو هستند.  کسانی که دارای دانش و مهارت برنامه نویسی هستند، دارای حقوق بالاتر و خواهان بیشتر بین کارفرمایان می باشند.” جان گابریل و همکارانش همانند سایر شرکت های فعال در زمینه GIS، پس از دو دهه فعالیت در کسب و کار خود، به اهمیت توسعه خدمات­شان در زمینه برنامه نویسی GIS و پیاده سازی نرم افزار GIS، پی برده اند و در این راستا در حال فعالیت هستند.

همانطور که در نوشته اخیر با عنوان “بازار کار GIS کدام مهارت ها را نیاز دارد؟” اشاره کردیم، مهارت های GIS ، دارای تنوع زیاد و گسترده می باشند. داشتن ” ارتباطات” و ” توانایی حل مسله”  و توانایی های عمومی برخی از افراد که به طور ذاتی آنها را از بقیه متمایز می کند از جمله ویژگی هایی هستند که ما به دنبال شان هستیم. سوال اینجاست که مهارت برنامه نویسی در کجای این پازل قرار دارد؟

موفقیت در برنامه نویسی نرم افزار، به معنی  توانایی درک نتیجه مورد نظر کاربران و سازماندهی وظایف و فرآیندهای مورد نیاز  برای رسیدن به هدف است. در دوره کاری خودم، با پرسش هایی از سوی برخی افراد مواجه می شدم که جواب آنها به نظرم بی ربط به هدف آن افراد بود. در زیر چند پرسش را که بسیار از من می پرسند، آورده ام:

برای آنکه بتوانم برنامه نویسی GIS انجام دهم، کدام زبان برنامه نویسی را یاد بگیرم؟
بهترین منبع برای یادگیری Java چیست؟ من می خواهم یک Web GIS راه اندازی کنم و می خواهم زبان برنامه نویسی Java را یاد بگیرم.
می خواهم یک Mobile GIS بنویسم. از کدام زبان برنامه نویسی باید استفاده کنم؟

این افراد، تصور می کنند برای پیاده سازی یک GIS مبتنی بر وب یا موبایل، می بایست بر یک زبان برنامه نویسی تکیه کنند، اما آنچه مقدم بر ویژگی های خاص زبان برنامه نویسی می باشد، توانایی درک درست مشکل کاربر و سازماندهی گام های منطقی برای رسیدن به راه حل مشکل کاربر می باشد. داشتن چنین مهارتی، فراگیری و یادگیری مهارت برنامه نویسی را ساده تر و موثر تر می کند.

دانشجویان رشته GIS، برنامه نویس بشوند یا خیر؟

خب، تا اینجای کار مشکلی نیست، اما چقدر احتمال دارد دانشجویانی که در حال گرفتن مدرک GIS هستند، برای به دست آوردن مهارت های برنامه نویسی اقدام کنند؟

پاسخ بستگی دارد به درک صحیح  آنها از اهمیت و ضرورت چنین مهارت هایی در شغل آینده شان و اینکه آیا به اندازه کافی برای کسب چنین مهارت هایی تلاش می کنند؟ همانطور که می دانید، امروزه در نظام آموزشی، چنین مهارت هایی از بخش های الزامی برنامه آموزش نیستند.

اخیرا، سه پژوهشگر با نام های Forrest Bowlick, Dan Goldberg و Sarah Bednarz، تحلیلی از گذراندن دوره های علوم کامپیوتر و برنامه نویسی برای گروه جغرافیا در دانشگاه های ایالات متحده انجام داده اند. از ۵۵ گروه مورد بررسی، حدود ۴۴ گروه، واحد درسی برنامه نویسی GIS را درون واحدهای انتخابی دانشجویان گنجانده اند. اما تنها بخش کوچکی از این کلاس ها  جزو واحدهای الزامی برای دریافت مدرک تحصیلی در دانشگاه های مربوطه می باشند. در کل، در حال حاضر تنها در حدود ۱۰ درصد از واحدهای سپری شده از کل واحدهای اخذ شده برای دریافت مدرک فارغ التحصیلی GIS، شامل چنین دوره های برنامه نویسی هستند.

اگر واقع گرایانه به قضیه بنگریم، درک تصویر کامل بین برنامه های درسی GIS، کلاس های برنامه نویسی و مهارت های کسب شده توسط دانشجویان، به چالش بزرگی تبدیل شده است. هیچ استانداردی برای تعیین اینکه چه کلاس برنامه نویسی در واحدهای GIS بایستی گنجانده شود تا بهترین بازدهی و ارزش را داشته باشد وجود ندارد. بنابراین، نتایج به شدت متغیر هستند. گاهی اوقات، چنین دوره هایی توسط اعضای هیات علمی علوم جغرافیایی تدریس می شوند، در حالی که در سایر موارد، برخی دانشکده ها متکی به تدریس این دروس توسط  اساتید علوم کامپیوتر می باشند. هنگامی که وجود چنین واحدهایی برای گذراندن توسط دانشجویان، امری اختیاری می باشد، فهمیدن تعداد دانشجویان فارغ التحصیل دوره GIS که مهارت های برنامه نویسی را می دانند و اینکه این مهارت ها کدام هستند، مسله ای ناشناخته و مجهول  باقی خواهد ماند.

Bowlick  و همکارانش از خود پرسیدند: آیا دانشگاه ها، طراحی دوره ها و برنامه های درسی را بر اساس نتایج پژوهش های آنان، انجام می دهند و یا این دوره ها توسط عوامل دیگر تحت تاثیر قرار می گیرند؟ آری ممکن است همه دانشگاه ها حاضر به تغییر برنامه های آموزشی خود نباشند. بنابراین اجازه دهید به طور کلی بگوییم که مهارت هایی که مورد نیاز دانشجویان می باشند، به احتمال زیاد توسط دانشجویان فارغ التحصیل رشته GIS (حداقل در دانشگاه) گذرانده نمی شوند. اگر چنین دانشجویانی قصد برطرف کردن کمبودهای مهارتی خود را داشته باشند، چه گزینه های پیش رویی برای ارتقای سطح دانش خود و تکمیل تحصیلات خود دارند؟

برنامه نویسی GIS را از کجا شروع کنیم؟

گابریل به این قضیه اشاره می کند و می گوید: “بسیاری از تحلیلگران GIS از اصطلاح توسعه دهنده نرم افزار، به شدت هراس دارند. درصورتیکه نبایستی این گونه باشد. منابع  فراوانی از آموزش و دوره برنامه نویسی GIS رایگان و یا پولی  هم با رویکرد متن باز و هم با رویکرد تجاری، در وب وجود دارد.” حق با گابریل است. فرصت های بسیاری چه به صورت آنلاین و چه به صورت های دیگر برای یادگیری و آموزش برنامه نویسی GIS، وجود دارد. با این حال، به دست آوردن توانایی و مهارت با هر یک از این کلاس ها، به ویژه از طریق کلاس های مستقل از دانشگاه، نیاز به تعهد دانشجو با خودش، برای رسیدن به سطوح حرفه ای می باشد. صادقانه بگوییم، اگر یک دانشجوی رشته GIS، تمایل به یادگیری برنامه نویسی داشته باشد، احتمالا در حال حاضر، در بیرون دانشگاه، در حال کار کردن و یادگیری برنامه نویسی GIS می باشد.

در این میان، سایت GISPlus نیز پس از یک دهه تجربه در بازار کار GIS و درک مشکلات و موانع موجود در این عرصه، اقدام به راه اندازی دوره آنلاین آموزش برنامه نویسی Web GIS با رویکرد متن باز نموده است که برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید به صفحه آموزش برنامه نویسی Web GIS متن باز مراجعه نمایید. البته ما در سایت GISPlus در حال راه اندازی سایر دوره های برنامه نویسی هم می باشیم که می توانید با عضویت در خبرنامه GISPlus و یا کانال تلگرام GISPlus و یا پیگیری ما در شبکه های اجتماعی، از انتشار دوره های جدید، آگاه شوید.

ثبت نام در دوره آنلاین آموزش برنامه نویسی WebGIS

آیا دوره های اضافی و یا یک مدرک پیشرفته همیشه لازم است؟

Bowlick  و همکارانش، تنها بر روی برنامه های درسی دوره کارشناسی برای تجزیه و تحلیل خود متمرکز شده اند. بدیهی است، طراحان دوره های GIS و برنامه های تحصیلات تکمیلی GIS، دستشان بیشتر باز است و دارای فضای آموزشی بیشتر برای ارایه محتوای آموزشی برنامه نویسی دارند. این موسسات، همچنین ممکن است با گروه های دانشگاهی جدا از علوم کامپیوتر برای این نوع از کلاس ها همکاری کنند. برای مثال، به دانشجویان GIS در شرف فارغ التحصیلی در دپارتمان منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه کانکتیکات، یک واحد درسی پایتون، ارایه می شود. طبق گفته Ken Foote رئیس دپارتمان، در حالت ایده آل، دانشجویان مقطع کارشناسی GIS  نیز فرصت هایی را برای حداقل یک دوره کامل برنامه نویسی دارند. اما با توجه به محدودیت های دیگر واحد های درسی، تمرین های برنامه نویسی، به موضوعاتی محدود می شوند که با سایر کلاس ها، هماهنگ باشند. در حقیقت، بحث ایشان، محدودیت های دانشگاه، در آموزش کاربردی برنامه نویسی GIS به دانشجویان می باشد و می خواهد بگوید که به علت محدودیت های دانشگاه، امکان آموزش کاربردی و پروژه محور، وجود ندارد.

فارغ التحصیل GIS بدون مهارت برنامه نویسی یا فارغ التحصیل کامپیوتر بدون مهارت GIS

آیا کارفرمایان بایستی یک کارشناس GIS زرنگ و دانا با مهارت های برنامه نویسی محدود را استخدام کنند و یا کارشناس برنامه نویسی کامپیوتر که دانش کم و یا ناچیز در مورد GIS دارد؟

در نگاه اول، این پرسش، پیچیده است اما این پرسش بیش از اندازه ساده، می تواند مانند بیشتر پرسش های معمول در زندگی، جواب داده شود. پاسخ به برخی شرایط، بستگی دارد. کارفرمایان، افرادی را می خواهند که بتوانند، مسایل مکانمند را درک کنند و نسبت به داده های مکانی پیچیده، اشراف داشته باشند و بتوانند برای حل مشکل، از هر دانشی استفاده کنند. مهارت های تفکر در مورد مسایل جغرافیایی، در مرکز این توانایی ها هستند و بیشتر این مهارت ها در رشتهGIS  بدست می آید ولی دوره های برنامه نویسی، به ندرت به فارغ التحصیلان رشته GIS، آموخته می شود. این شکافی است بین فارغ التحصیلان رشته GIS و فارغ التحصیلان رشته مهندسی نرم افزار که نیاز به پر شدن برای بازار کارGIS  دارد. با توجه به پیشینه کاری خودم، قصد دارم در نوشته ای جداگانه، این موضوع را بصورت مفصل بررسی نمایم.

بازار کار GIS در ایران به چه مهارت های برنامه نویسی نیاز دارد؟

معمولا کارفرمایان با توجه به شرایط خود، اقدام به انتشار آگهی های استخدامی در زمینه برنامه نویسی GIS می نمایند و هر کدام ممکن است رویکردهای تکنولوژیک متفاوتی را داشته باشند. اما با پایش بازار کار برای برنامه نویسی GIS می توان مشخص کرد که کسب مهارت های برنامه نویسی GIS باید با کدام رویکرد تکنولوژیک و فنی باشد. در آینده در سایت GISPlus، مطالب خوبی را در این زمینه به تفصیل خواهم نوشت اما بصورت کلی می خواهم در این نوشته، اشاره ای به آن داشته باشم.

در سال های گذشته که استفاده از سامانه های تحت وب در کشور چندان گسترش نیافته بود، بیشتر کارفرمایان به دنبال برنامه نویسانی با مهارت های Desktop GIS بودند. معمولا اولین گزینه آنها، مهارت برنامه نویسی بر بستر معصولات شرکت esri بود. لذا به دنبال برنامه نویسانی بودند که VBA بلد باشند و بتوانند برای ArcGIS، ماژول هایی را تولید کنند و یا برنامه نویسانی که بتوانند با زبان برنامه نویسی VB و یا C#، با استفاده از ArcObject اقدام به تولید نرم افزارهای GIS نمایند. با بهبود زیرساخت های کشور و گسترش دسترسی به اینترنت، استفاده از سامانه های تحت وب نیز گسترش یافت. بازار کار GIS نیز به سمت Web GIS گام برداشت. در اینجا دو رویکرد متن باز و تجاری در شرکت های GIS، مورد توجه قرار گرفت. از آنجاییکه بسیاری از شرکت ها متکی بر محصولات شرکت esri بودند، تلاش کردند که با همان مهارت ها و توانایی هایی که پرسنلشان دارند، به سمت وب حرکت کنند. شرکت esri هم، استفاده از بستر خود در وب را با انتشار SDKها و ابزارهایی نظیر JavaScript، Silverlight، Flash و… تسهیل نمود. این ابزارها را می توان با استفاده از زبان های مختلف برنامه نویسی نظیر C#, VB, PHP و… مورد استفاده قرار داد. در این میان، برخی شرکت ها به سمت رویکرد GIS متن باز رفتند. آنها هم معمولا برنامه نویسی را با یکی از زبان های فوق انجام می دهند. اما بطور خلاصه، آنچه در حال حاضر در بین شرکت های GIS مرسوم می باشد، استفاده از تکنولوژی تولید وب ASP .NET و PHP می باشد.

آیا برای دانستن در این زمینه مشتاق هستید؟

در نوشته های بعدی، می خواهیم مبحث برنامه نویسی GIS را بصورت مفصل مورد بررسی قرار دهیم و چندین نوشته و اینفوگرافیک در این زمینه منتشر خواهیم کرد. اگر می خواهید این نوشته ها به دست شما برسد، با یکی از روش های زیر، همراه ما باشید.

عضویت در خبرنامه GISPlus

عضویت در کانال تلگرام

عضویت در کانال تلگرام

عضویت در صفحه اینستاگرام

عضویت در صفحه اینستاگرام

منبع: Direction Magazine

منصور ادیبی نزدیک به یک دهه است که در زمینه WebGIS و MobileGIS فعالیت می‌نماید. از جمله فعالیت‌های وی، مشاوره و آموزش در زمینه پیاده‌سازی GIS با تمرکز بر استفاده از ابزارهای متن-باز می‌باشد. او فعالیت در پیاده‌سازی پروژه‌های بزرگ کشور را در پیشنه خود دارد. برای آشنایی بیشتر با منصور ادیبی، به وبگاه شخصی او به نشانی http://mansour.adibi.info مراجعه نمایید.
پیشنهاد می کنیم  استاندارد داده های مکانی: معرفی استانداردهای OGC SFS و SQL/MM Part 3