در این نوشته قصد داریم شما را با وب جی آی اس یا GIS تحت وب و یا حرفه ای تر بگوییم سامانه اطلاعات مکانی تحت وب (به انگلیسی Web GIS)، آشنا سازیم. با ما همراه باشید…

 

می خواهیم بگوییم وب جی آی اس چیست؟


در این نوشته قصد داریم شما را با وب جی آی اس یا GIS تحت وب و یا حرفه ای تر بگوییم سامانه اطلاعات مکانی تحت وب (به انگلیسی Web GIS)، آشنا سازیم. با ما همراه باشید…

پیشتر در نوشته سامانه اطلاعات جغرافیایی چیست، توضیح دادیم که اطلاعات مکانی به رکن چهارم در تصمیم‌گیری‌ها تبدیل شده اند و باعث شده اند توسعه سامانه اطلاعات مکانی نیز افزایش یابد. استفاده از این سامانه ها، کمک فراوانی در پردازش، تجزیه و تحلیل داده‌های مکانی و در نهایت تصمیم‌گیری‌های بهینه در مسایل مدیریتی می‌کنند. قبل از آنکه بخواهیم توضیح دهیم که Web GIS چیست، روش های استفاده از سامانه اطلاعات مکانی را توضیح می دهیم تا بتوانیم ساده تر با مفهوم Web GIS آشنا شویم. برای بهرمندی از مزایای GIS، همواره مشکل اساسی، پیچیدگی کار با آن می باشد. لذا سازمان ها همواره ناچارند نیروهای متخصص GIS را در این زمینه به کار بگیرند. این نیروها با استفاده از تخصص و مهارت خود، اقدام به نصب و راه اندازی نرم افزارهای GIS بر روی رایانه های آن سازمان می نمایند و بدین صورت، استفاده از سامانه های اطلاعات جغرافیایی را در سازمان، میسر می سازند. از طرفی استفاده از مزایای GIS بدین نحو همواره نیازمند وجود نیروهای متخصص برای استفاده از این نرم افزارها می باشد. به نرم افزارهای GIS که در این روش مورد استفاده قرار می دهیم، نرم افزارهای GIS رومیزی (به انگلیسی Desktop GIS) می گویند. استفاده از Desktop GIS، مزایا و معایبی دارد.

مزایای Desktop GIS

  • استفاده از نیروهای متخصص و بهرمندی از مهارت آن ها
  • استفاده از قابلیت های پیشرفته تر نرم افزارهای GIS

معایب Desktop GIS

  • هزینه بالاتر به علت نیاز به نیروهای متخصص
  • هزینه بالاتر به علت نیاز به خرید، نصب و راه اندازی نرم افزارهای GIS بر روی هر رایانه
  • هزینه بالاتر به علت نیاز به رایانه ها با سخت افزار توانمندتر
  • پیچیدگی کار با نرم افزارهای GIS
  • نیاز به آموزش GIS بصورت تخصصی برای پرسنل
  • دسترسی به نقشه ها و اطلاعات مکانی تنها در سازمان و عدم امکان دسترسی از هر جا
  • وابستگی به سیستم عامل

همانگونه که مشاهده می نمایید، معایب این روش نسبت به مزایای آن، وزن بیشتری دارند. برای غلبه بر معایب ذکر شده، روش دیگری در بکارگیری سامانه های اطلاعات مکانی، پیشنهاد می شود. در این روش بجای اینکه بر روی هر رایانه سازمان، نرم افزارهای GIS را نصب نماییم، اقدام به نصب یک نرم افزار GIS بر روی یک رایانه قدرتمند می نماییم. به این رایانه، سرویس دهنده GIS (به انگلیسی GIS Server) می گوییم. سایر رایانه های سازمان، نیاز به نصب نرم افزارهای GIS نخواهند داشت. این رایانه ها نیاز نیست دارای توان پردازشی بالایی باشند. هر رایانه با باز کردن مرورگر وب خود (مثلا Internet Explorer یا Google Chrome) و وارد کردن آدرس سرویس دهنده GIS، می تواند به سامانه اطلاعات مکانی دسترسی داشته باشد. نرم افزار GIS که بر روی سرویس دهنده نصب می شود، امکان دسترسی از طریق مرورگرهای وب را دارا می باشد. افزون بر این، اگر سرویس دهنده به اینترنت متصل باشد، می توان از هرکجای دیگر با وارد نمودن آدرس سرویس دهنده، به سامانه اطلاعات مکانی سازمان خود دسترسی داشته باشید. بدین نحو، ما دسترسی به سامانه اطلاعات مکانی را مبتنی بر وب فراهم نموده ایم و به آن Web GIS می گوییم. این اصطلاح را بصورت WebGIS و یا Web-GIS نیز بکار می برند. همچنین به فرآیند استفاده از اطلاعات مکانی و نقشه ها از طریق وب، Web Mapping نیز می گویند. این روش نیز دارای مزایا و معایبی می باشد.

پیشنهاد می کنیم  برنامه نویسی Web GIS؛ آموزش JavaScript

مزایای Web GIS

  • هزینه پایین به علت عدم نیاز به خرید نرم افزارهای GIS مجزا برای هر رایانه
  • هزینه پایین به علت عدم نیاز به خرید رایانه های قدرتمند (تنها یک رایانه سرویس دهنده قدرتمند کافیست)
  • دسترسی به اطلاعات مکانی و نقشه ها و تحلیل های مکانی از هر جا
  • سهولت در بکارگیری نرم افزار و عدم نیاز به نیروی متخصص
  • عدم وابستگی به سیستم عامل

معایب Web GIS

  • هزینه راه اندازی اولیه بالاتر در برخی موارد
  • عدم بلوغ سامانه های Web GIS

اکنون که با یک مقدمه ساده با وب جی آی اس آشنا شدید، بهتر است با جزئیات بیشتری به توضیح Web GIS بپردازیم.

WEB GIS چیست؟

تکنولوژی وب به ما اجازه دسترسی به داده های مکانی و توصیفی را در کمترین زمان با کمترین هزینه و در هر مکانی می دهد. با نرم افزارهاي روميزي GIS ، استفاده كننده معمولا نياز دارد كه نرم افزار را بخرد و ياد بگيرد كه چگونه از ابزار عمومي نرم افزارهاي GIS براي بارگذاري داده ها، ‌تغيير، پرسش و پاسخ و ديگر تحلیل ها استفاده كند. در حاليكه با استفاده از وب جی آی اس مي توان در يك مرورگر وب، بدون نياز به نصب نرم افزارهاي GIS،‌ با داده ها كار كرد و تحلیل های مورد نياز را بكار برد.

اجزای Web GIS

به شکل زیر نگاه کنید. اجزای تشکیل دهنده سامانه اطلاعات مکانی مبتنی بر وب (یا Web based GIS) را مشاهده می کنید.

این اجزا عبارتند از:

web gis

داده ها و اطلاعات مکانی

این بخش شامل اطلاعات مکانی و نقشه ها می باشد. این اطلاعات می توانند به صورت یک پایگاه داده مکانی (به انگلیسی Geodatabase) مورد استفاده قرار گیرند. در آینده با پایگاه داده مکانی، آشنا خواهید شد. بصورت کلی، اطلاعات مکانی در غالب لایه های نقشه مورد استفاده قرار خواهند گرفت. این لایه ها به دو دسته لایه های نقشه پایه (به انگلیسی Base Map Layers) و لایه های عملیاتی (به انگلیسی Operational Layers) تقسیم می شوند. لایه های نقشه پایه، آن دسته از لایه های نقشه می باشند که به عنوان نقشه های اولیه در سامانه اطلاعات مکانی مورد استفاده قرار می گیرند. این لایه ها بر اساس هدف سامانه Web GIS، متغییر می باشند اما بصورت کلی، تصاویر ماهواره ای، عکس های هوایی، لایه های مرتبط با حمل و نقل و… به عنوان لایه های پایه ای سامانه اطلاعات مکانی تحت وب مورد استفاده قرار می گیرند. لایه های نقشه عملیاتی، آن دسته از لایه ها می باشند که شما بصورت مستقیم با آنها کار می کنید و یا نتیجه اجرای عملیات اصلی سازمان شما هستند. مثلا در یک سامانه WebGIS که در شهرداری ها مورد استفاده قرار می گیرد، نتیجه اجرای یک آنالیز عقب نشینی بر روی یک ملک به عنوان یک لایه عملیاتی مورد استفاده قرار می گیرد. بصورت کلی، نتایج تحلیل های انجام شده، لایه هایی که مورد ویرایش قرار می گیرند و نتیجه پرس و جوها به عنوان لایه های عملیاتی مورد استفاده قرار می گیرند.

پیشنهاد می کنیم  صفر تا صد برنامه نویسی Web GIS

سرویس دهنده GIS

سرویس دهنده GIS، یک رایانه قدرتمند است که بر روی آن یک نرم افزار GIS نصب و راه اندازی می شود. این نرم افزار این قابلیت را دارد که با استفاده از تکنولوژی وب، کاربران را از قابلیت های یک سامانه اطلاعات مکانی، بهرمند سازد. قدرت و توان پردازش این رایانه بر اساس حجم داده ها و اطلاعات مکانی، تعداد کاربران، پیچیدگی عملیات و تحلیل های مورد انتظار و چند فاکتور دیگر، تعیین می شود.

درصورتیکه در تعیین مشخصات سخت افزاری یک سرور برای پیاده سازی Web GIS خود دچار ابهام هستید می توانید با ما یک مشاوره Web GIS رایگان داشته باشید.

مشاوره GIS

ابزارهای عملیاتی و تحلیلی

نرم افزار GIS که بر روی سرویس دهنده نصب می شود، دارای ابزارهای عملیاتی و تحلیلی می باشد. بصورت پیش فرض، این نرم افزار دارای قابلیت های پایه GIS شامل ابزارهای مرور نقشه ها، روشن و خاموش کردن لایه ها، چاپ نقشه ها و… می باشد. اما وابسته به هدفی که برای آن از GIS استفاده می کنیم، این نرم افزار ممکن است از سایر ابزارهای اختصاصی جهت انجام عملیات و تحلیل ها بهرمند گردد. مثلا یک برنامه ریز شهری ممکن است نیاز به ابزاری داشته باشد که با استفاده از آن با انتخاب هر ملک بر روی نقشه، میزان بدهی های عوارض و مالیات آنرا محاسبه نماید. یکی از تفاوت های اصلی سامانه Web GIS با نرم افزارهای Desktop GIS در ابزارهای آنها می باشد. در سامانه WebGIS تلاش می شود که ابزارها از حالت تخصصی خارج شده و به سادگی توسط همه کاربران مورد استفاده قرار گیرند. لذا مشاهده می کنیم که در سامانه Web-GIS، ابزارها بصورت سفارشی سازی شده در آمده اند. در آینده در مورد قابلیت های Web GIS که یک سامانه اطلاعات مکانی تحت وب باید داشته باشد، بیشتر خواهیم نوشت.

پیشنهاد می کنیم  برنامه نویسی Web GIS حرفه ای؛ آموزش ASP .NET

کاربران

از آنجاییکه سامانه اطلاعات جغرافیایی تحت وب با هدف در دسترس قرار دادن نقشه ها و ابزارهای مربوط به آنها از هر کجا، مورد استفاده قرار می گیرند، لذا کاربران سامانه Web GIS معمولا به دو دسته درون سازمانی و برون سازمانی تقسیم می شوند.

وب gis

در این نوشته تلاش کردیم که شما را به سادگی با مفهوم Web GIS، آشنا کنیم. سایت GISPlus قصد دارد در زمینه های تخصصی GIS، اقدام به انتشار سلسله نوشته های آموزشی نماید. این نوشته شماره یک در مورد آموزش وب جی آی اس بود. در نوشته های بعدی از سلسله نوشته های آموزش Web GIS می خواهیم شما را با مفاهیم زیر آشنا کنیم:

  • معماری سامانه Web GIS
  • کاربردهای Web GIS
  • استانداردهای مکانی موجود در زمینه Web GIS
  • قابلیت ها و امکانات Web GIS
  • فناوری های موجود در سامانه Web GIS
  • بررسی نمونه پروژه Web GIS
  • طراحی و پیاده سازی Web GIS
  • مدیریت پروژه های Web GIS
پیشنهاد می کنیم برای دریافت نوشته های بعدی در زمینه آموزش وب جی آی اس، در کلاس Web GIS ثبت نام کنید. این کلاس اختصاص به موضوع Web GIS دارد و شما را از نوشته های بعدی آگاه می سازد. عضویت در کلاس آموزش Web GIS، رایگان می باشد.

کلاس Web GIS

اکنون نوبت شماست:

خرسند خواهیم شد بتوانیم پاسخ پرسش های شما خوانندگان گرامی را بدیهم. شما می توانید پرسش خود در زمینه سامانه های اطلاعات مکانی را وارد نمایید و ما در زمان کوتاهی پاسخ آنرا ارسال می نماییم.

کانال تلگرام GISPlus

پیشنهاد ما برای خواندن :

 

  • سیستم اطلاعات جغرافیایی متن باز
    سیستم اطلاعات جغرافیایی متن باز
  • GIS چیست؟
    GIS یا سیستم اطلاعات جغرافیایی چیست؟

پیشنهاد ما برای مشاهده:

 

اطلاعات بیشتر بسته آموزش Web GIS
منصور ادیبی نزدیک به یک دهه است که در زمینه WebGIS و MobileGIS فعالیت می‌نماید. از جمله فعالیت‌های وی، مشاوره و آموزش در زمینه پیاده‌سازی GIS با تمرکز بر استفاده از ابزارهای متن-باز می‌باشد. او فعالیت در پیاده‌سازی پروژه‌های بزرگ کشور را در پیشنه خود دارد. برای آشنایی بیشتر با منصور ادیبی، به وبگاه شخصی او به نشانی http://mansour.adibi.info مراجعه نمایید.