PDF

گروه GISPlus با شعار تواناسازی جامعه با اطلاعات مکانی؛ تلاش می کند تا برای شما توضیح دهد که چگونه جی آی اس را یاد بگیریم؟ GIS را چگونه و از کجا فرا گیرید؟ لذا در این نوشتار، ابتدا در مورد جایگاه و نقش اطلاعات جغرافیایی به عنوان وسیله ای برای بهبود درک ما از هستی، خواهیم پرداخت و سپس در مورد اینگه چگونه GIS را یاد بگیریم، توضیح داده شده است. با ما همراه باشید.

جایگاه GIS

با درک بهتر از هستی، سامانه های اطلاعات جغرافیایی، توسعه ی بیشتری خواهند یافت و توانایی ما را برای شناخت بهتر و تصمیم گیری آگاهانه تر و توسعه ی راهبردهای سازگارتر برای دنیایی که همواره در حال دگرگونی است، افزایش می دهد. تصمیم گیری بر پایه ی علم جغرافیا، اساس تفکر و اندیشه ی بشری را تشکیل می دهد. با درکی صحیح از علم جغرافیا و با شناخت رابطه متقابل انسان و محیط، قادر خواهیم بود تا تصمیمات بهتری درباره شیوه های مختلف زندگی بر روی سیاره ی زمین بگیریم. سامانه اطلاعات جغرافیایی، فناوری نوین و پیشرفته ای برای درک مفاهیم جغرافیا و تصمیم گیری های هوشمندانه می باشد. این سامانه ها، ابزار ساماندهی و تحلیل داده های جغرافیایی می باشند.

سامانه اطلاعات جغرافیایی (یا سامانه اطلاعات مکانی)، ابزاری مفید با قابلیت ترکیب چندین پایگاه داده ای به شیوه های مختلف است که در حوزه های مختلف دانش از رشته ی باستان شناسی گرفته تا رشته جانورشناسی کاربرد دارد. با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی می توان داده های جغرافیایی را از منابع مختلف پردازش نمود و آن ها را درون یک نقشه به گونه ای یکپارچه نمایش داد. با استفاده از توانمندی های این سامانه، امکان فعالیت های مختلفی چون شناسایی، تشخیص و یا بررسی یک نشانی خاص فراهم می شود. این سامانه ها از این امتیاز برخوردار هستند که به وسیله ی آن ها می توان با رویکردی جغرافیایی، هم کارهای روزمره و معمولی و هم اکتشاف علمی پیچیده را انجام داد. بدون شک با بهره گیری از این فناوری، ساکنان سیاره ی زمین، بالنده تر، آگاه تر و مسول تر خواهند بود.

پیشنهاد می کنیم  چرا GIS را دوست داریم؟

جغرافیا، دانستن توزیع فضایی پدیده ها و تفسیر وجودی آنهاست. این علم، استفاده از فناوری ها در مطالعه را نشان می دهد. جغرافیا علمی چند بعدی بر پایه ی منطق فضایی است که در آن مکان ها، جریان ها و وابستگی های فضایی پدیده ها در فرآیند طبیعی، کالبدی، انسانی و فرهنگی مورد توجه قرار می گیرد. تبلور این علم در تحلیل های فضایی، پژوهش های مکان بنیان شامل مطالعات ناحیه ای، مطالعات منطقه ای و مطالعات شهری و یکپارچه علمی ظاهر می شود. به راستی که علم جغرافیا در این زمینه اهمیت دارد، چرا که فراگیری استفاده از سامانه های اطلاعات جغرافیایی و هر موضوع دیگری که مربوط به مکان، تحرکات و جریان ها باشد، بسیار مهم است.

Esri، شرکتی نام آشنا در عرصه تولید آثار علمی، نقشه، نرم افزار و فناوری های نوین جغرافیایی است. در چهل سال گذشته، آثار علمی بسیاری در قالب کتاب، مقاله، نقشه و نرم افزار به وسیله ی این شرکت عرضه شده است و تا کنون صدها موسسه و سازمان دولتی و خصوصی و هزاران کاربر رایانه در سراسر جهان از تولیدات این شرکت بهره مند شده اند. شرکت Esri یکی از ارکان مهم تولید دانش و فناوری های نوین جغرافیایی در جهان به ویژه در حوزه ی سامانه های اطلاعات جغرافیایی است. اکنون دیگر با توسعه ی نرم افزار Google Earth و نرم افزارهای دیگری چون ArcGIS Explorer متعلق به شرکت Esri، مردم به سادگی از قدرت داده های مکانی و فن آوری روز در به اشتراک گذاری، تصویر سازی و کاوش اطلاعات سطح سیاره ی زمین با خبر شده اند. Google Earth سبب شده است تا سامانه اطلاعات جغرافیایی، همه گیر شود، همان گونه که حدود ۲۵ سال پیش، رایانه باعث شد تا محاسبه کردن با ماشین، نزد مردم همه گیر و ارزشمند شود.

هنگامی که خدماتی شبیه Google Earth با فناوری های مبتنی بر سامانه های اطلاعات جغرافیایی به سادگی در دسترس عموم قرار می گیرد، این خدمات برای مردم بسیار مفید جلوه می کند. گرچه ممکن است استفاده های عمومی از Google Earth، مردم را با برنامه های شناخته شده سامانه ی اطلاعات جغرافیایی پیوند ندهد ، اما همه ی مردم با این ابزار قادر خواهند بود تا به شیوه ای جغرافیایی و مکان محور، جهان را مشاهده کنند و مشکلات روزمره خود را حل کنند. بی شک، استفاده از این نرم افزار، نیازمند آن است تا کاربران حداقل توان به کارگیری این ابزار را داشته باشند، برای مثال باید بتوانند اطلاعات را گرفته و آن را به یک نقشه تبدیل کنند یا توانایی درک و تشخیص سیاره ی زمین، هنگامی که از بالا به آن نگاه می شود را داشته باشند، یا باید بتوانند الگوها را تشخیص دهند، تفسیر کنند و بدانند علم جغرافیا تنها فهرستی از نام مکان های سطح زمین نیست، بلکه علم ارزشمندی برای ساماندهی و کشف اطلاعات و درک مفاهیم اساسی چون مقیاس و قدرت تفکیک مکانی است. مجموعه ی این دانسته ها، “سواد مکانی” نامیده می شود. سواد مکانی، به مجموعه ای از قابلیت ها برای کار و استدلال در یک دنیای مکانی گفته می شود که به ایجاد تصویری می انجامد که ارزش آن برابر با هزاران کلمه است.

این نوشته را هم از دست ندهید: سیستم اطلاعات جغرافیایی چیست؟

یادگیری GIS

با آنچه در مورد GIS یا سامانه اطلاعات جغرافیایی گفته شد، یک پرسش اساسی مطرح می شود که چگونه باید GIS را فرا بگیریم؟ از کجا شروع کنیم؟ و تا کجا جلو برویم؟

پیشنهاد می کنیم  آموزش GIS - مبانی و مفاهیم

امروزه تقریباً در تمامی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، دوره های سامانه اطلاعات جغرافیایی راه اندازی شده است و این کلاس ها با شوق و علاقه بسیار از سوی دانشجویان رشته های گوناگون، از رشته جغرافیا گرفته تا رشته جرم شناسی، مطالعات محیطی و مهندسی فرهنگی، دنبال می شوند. اما برای آنکه بتوانید به پرسش های مطرح شده، پاسخ مناسب دهید، ابتدا می بایست جایگاه خود را مشخص سازید. در واقع، افرادی که نیاز به یادگیری GIS دارند، ممکن است در یکی از جایگاه های زیر قرار داشته باشند:

  • مدیر یک سازمان یا شرکت (اعم از خصوصی یا دولتی)
  • کارشناس یک سازمان یا شرکت (اعم از خصوصی یا دولتی)
  • برنامه نویسان
  • دانشجویان و فارغ التحصیلان رشته GIS و سایر رشته ها
  • علاقه مندان به GIS
  • متخصصان در زمینه GIS
  • دانشپژوهان و محققان
  • شهروندان و دوستداران علم

برای هر یک از این افراد، مسیر متفاوتی برای یادگیری و افزایش آگاهی و دانش وجود دارد. گروه GISPlus در این نوشتار می خواهد به این افراد بگوید که ابتدا باید وضعیت خود را مشخص کنید که در کدام دسته قرار دارید؟ سپس هدف خود را از یادگیری GIS مشخص نمایید. به طور مثال ممکن است هدف هر شخص از یادگیری GIS، یکی از موارد زیر باشد:

  • می خواهم برای افزایش آگاهی خود به فراگیری GIS بپردازم و نیاز به جزئیات فنی ندارم.
  • می خواهم برای افزایش آگاهی خود، تازه های GIS را با جزئیات فنی پیگیری نمایم.
  • می خواهم برای مدیریت پروژه هایی که با آنها سروکار دارم، تازه های GIS را پیگیری نمایم.
  • می خواهم برای کسب درآمد به فراگیری GIS بپردازم.
  • می خواهم برای تکمیل دانش خود در زمینه GIS پیگیر آخرین تحولات این حوزه باشم.
  • و…
پیشنهاد می کنیم  برنامه نویسی GIS؛ آیا این مهارت برای ورود به بازار کار GIS الزامی است؟

وابسته به جایگاه هر فرد و هدف وی، مسیر متفاوتی برای یادگیری GIS وجود دارد. آنچه که بصورت عمومی، همه افراد باید برای یادگیری و آموزش GIS آنرا بدانند، در بر گیرنده ی مجموعه ای از مفاهیم بنیادی، اندیشه و استدلال مکانی می باشد. مفاهیم بنیادی چون موقعیت و مکان، فاصله و جهت، روابط توپولوژیکی، مسیریابی و نقشه خوانی از جمله ی این موارد است. همچنین، اصول اساسی درک مفاهیم جغرافیایی شامل مفاهیم همسایگی، تعامل فضایی، رقابت برای فضا، قلمرو، مهاجرت و مفاهیم فضایی نیز از دیگر موارد می باشند. کارتوگرافی یا نقشه نگاری و یا شیوه های مختلف تصویر سازی عوارض و پدیده ها و رفتارهای بشری از جمله دیگر مفاهیم بنیادی است، چرا که این موارد بخش مهمی از محتوا را تشکیل می دهند. برخی مفاهیم اساسی سامانه ی اطلاعات جغرافیایی چون Raster، Vector، لایه، هم پوشانی، نقطه، خط، چند ضلعی و همچنین دنیای داده های زمین فضایی و زیر ساخت ها، از دیگر مواردی هستند که فراگیری آنها الزامی می باشد.

کارگاه هدایت شغلی GIS

در نوشته های بعدی، برای هر یک از جایگاه های یاد شده، مسیری بهینه به منظور یادگیری GIS را معرفی خواهیم کرد. اگر مایلید نوشته های بعدی را دریافت نمایید، می توانید در کارگاه هدایت شغلی GIS ثبت نام نمایید.

رهنمود دوستانه

گروه GISPlus برای موفقیت روز افزون مخاطبان خود و دوستداران GIS، پیشنهاد می کند به موارد زیر، توجه ویژه ای داشته باشند. این موارد تجربه ی افراد موفق در این زمینه می باشد.

  • اگر در جایگاه یک مدیر هستید بهتر است دید مناسبی در خصوص سامانه های اطلاعات جغرافیایی و کاربرد آن در سازمانتان داشته باشید.
  • اگر در جایگاه یک کارشناس هستید بهتر است از جزئیات فنی سامانه اطلاعات جغرافیایی، اطلاع داشته باشید.
  • سازمان هایی که مدیران و کارشناسان آنها از جزئیات سامانه اطلاعات جغرافیایی، به خوبی مطلع هستند، می توانند نقش بهتری در هدایت پیمانکار GIS که مجری پروژه GIS سازمانشان است، داشته باشند.
  • اگر یک دانشجو در رشته نقشه برداری و یا GIS هستید، بهتر است اقدام به افزایش مهارت خود در زمینه مشاوره GIS و پیاده سازی سامانه های اطلاعات جغرافیایی نمایید تا در آینده بازار کار بهتری پیش روی شما باشد.
  • اگر برنامه نویس هستید، می توانید با فراگیری دانش پیاده سازی GIS بصورت Desktop، مبتنی بر وب (Web GIS) و موبایل (Mobile GIS)، سامانه های تولیدی خود را مجهز به مزایای GIS نمایید.
  • به عنوان یک شهروند می توانید دانش جغرافیا را فراگیرید و قدرت اطلاعات جغرافیایی را از نزدیک لمس کرده و از مزایای آن در زندگی روزمره خود بهره ببرید.

 

منبع: چند گفتار پیرامون جغرافیا و سامانه ی اطلاعات جغرافیایی، سمیه قزلباش و دکتر محسن کلانتری.

دانلود رایگان آموزش GIS

دانلود رایگان آموزش جی آی اس

پیشنهاد ما برای خواندن :

  • بازار کار GIS، کدام مهارت ها را نیاز دارد؟
    بازار کار GIS، کدام مهارت ها را نیاز دارد؟
  • چرا gis را دوست داریم ؟
    چرا GIS را دوست داریم؟
  • GIS چیست؟
    GIS یا سیستم اطلاعات جغرافیایی چیست؟
×
بنفشه ترکی
بنفشه ترکی کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی از دانشگاه آزاد نجف آباد است. او کارشناس مسلط به ایجاد پایگاه داده های اطلاعات مکانی می باشد. تحقیق و پژوهش از جمله علاقمندی های وی می باشد.