نقشه چیست؟

نقشه نمایشی از خصوصیات یک محدوده است که معمولا روی یک سطح صاف ترسیم می شود. نقشه ها اطلاعات را به صورت ساده و قابل مشاهده نمایش می دهند. آنها اطلاعاتی از جهان همانند شکل و مساحت کشورها، موقعیت قرار گیری آنها نسبت به هم، فاصله بین دو مکان و هزارن اطلاعات دیگر بسته به نوع نقشه در اختیار ما قرار می دهند.

نقشه، زبان گویا و سریع می باشد که می تواند اطلاعات بسیاری را به صورت بسیار ساده به ما نمایش دهند.

نقشه چیست؟

تصور کنید می خواهیم اطلاعاتی را در خصوص آمار کرونا در کشور ایران به شما بدهیم. می توانیم یک لیست به شما نمایش دهیم که در آن اسامی استان های مختلف به همراه تعداد مبتلایان، تعداد بستری شده ها و تعدا فوتی ها را نمایش دهیم.

نقشه

به جای این آمار و ارقام، می توانیم یک نقشه به شما نمایش دهیم.

نقشه

همان طور که می بینید، با نگاه به نقشه، خیلی سریعتر متوجه می شویم که وضعیت کدام استان های کشور حاد است و وضعیت کدام بهتر است. در حالی که در لیست استانها می بایست وقت بیشتری صرف می کردید تا به این نتیجه برسید.

پس نقشه ها قابلیت راهنمایی سریع ما را دارند.

نقشه سازان، که اصطلاحا کارتوگراف نامیده می ­شوند برای موضوعات مختلف نقشه های متفاوت تهیه می­کنند. مسافران از نقشه جاده ها برای شناسایی مسیر حرکت خود استفاده می­ کنند. هواشناسان از نقشه ها برای پیش بینی هایشان استفاده می ­کنند. در شهرسازی برای برنامه ریزی شهری از نقشه ها برای اخذ تصمیمات درست و دقیق استفاده می­ کنند که پارک ها بیمارستان ها مدرسه ها و… در کدام قسمت از شهر ساخته شوند.

برخی از اصلاحات و مفاهیم رایج نقشه ها شامل مقیاس، نمادها و شبکه بندی ها(گرید) و… هستند که در ادامه آنها را بررسی می کنیم.

مقیاس

نقشه ها یک مدل کوچک شده از واقعیت هستند. مقیاس نقشه، نشان دهنده رابطه بین فاصله دو عارضه بر روی نقشه نسبت به فاصله آنها بر روی زمین است. این رابطه را می توان با مقیاس خطی، مقیاس کلامی یا کسری بیان کرد.

امروزه ، اکثر نقشه ها بر روی رایانه ها و تلفن های همراه هستند. این نقشه ها به کمک قابلیت های (zoom in, zoom out) به کاربران خود، امکان تغییر مقایس (همان بزرگ و کوچک شدن) را می­ دهند.

نقشه

نمادها

کارتوگرافان از نمادها برای نشان دادن ویژگی های جغرافیایی استفاده می کنند. به عنوان مثال، نقاط مشکی نشان دهنده شهر های یک کشور و ستاره نشان دهنده پایتخت آن کشور است و انواع مختلف خطوط مرزها، جاده ها، بزرگراه ها و رودخانه ها را نشان می دهند.

رنگ ها نیز اغلب به عنوان نماد استفاده می شوند. از سبز اغلب برای جنگل ها، قهوه­ای برای بیابان ها و آبی برای آب ها استفاده می شود.

نقشه ها دارای یک راهنما هستند که به توضیح نماد ها می پردازد و شامل اطلاعات دیگری همچون مقیاس نقشه است.

برخی از نقشه ها برای نشان دادن تغییرات ارتفاعی استفاده می ­شوند که توپوگرافی نامیده می ­شوند.

گرید ها

بسیاری از نقشه ها شامل یک الگوی شبکه ای یا گرید بندی است. این شبکه در پیدا کردن اماکن بر روی نقشه به افراد کمک می کند. در نقشه های کوچک مقیاس، شبکه اغلب از خطوط طول و عرض جغرافیایی (latitude و longitude) ساخته شده است. تقاطع خطوط طول و عرض جغرافیایی، محل دقیق یک مکان را مشخص می کند که به آن مختصات جغرافیایی گفته می شود.

سایر ویژگی های نقشه

در کنار مقیاس، نمادها و شبکه ها، سایر ویژگی ها به طور مرتب در نقشه ها ظاهر می شوند. این ویژگی ها شامل: تاریخ، شبکه، مقیاس، عنوان نقشه، طراح نقشه، فهرست، راهنما و منابع است.

عنوان، تاریخ، نویسنده و منابع معمولاً در نقشه ظاهر می شوند، اما نه همیشه و در کنار  هم. عنوان نقشه می گوید نقشه در مورد چیست و هدف و محتوای نقشه را فاش می کند. به عنوان مثال، عنوان یک نقشه ممکن است “نقشه سیاسی جهان” باشد.

“تاریخ” به زمان تهیه نقشه یا تاریخ مربوط به اطلاعات روی نقشه اشاره دارد.

توجه به طراح نقشه از آنجا که دیدگاه کارتوگراف در محتوا منعکس می شود بسیار مهم است. ارزیابی صحت و عینیت نیز به بررسی منابع نیاز دارد. منابع نقشه جایی است که طراح نقشه، اطلاعات خود را کسب کرده است.

نقشه ها همچنین دارای جهت می باشند. جهت در نقشه، جهت شمال را به ما نشان می­ دهد.

نمایه نقشه به بینندگان کمک می کند با استفاده از شبکه، یک نقطه خاص را روی نقشه پیدا کنند. راهنمای نقشه، معنی سمبل های نقشه را توضیح می دهد.

نقشه

سیستم های تصویر نقشه

با توجه به اینکه زمین به صورت کروی است و نقشه ما مسطح، نیاز به یک سری سیستم های تصویر برای انتقال نقشه از کره به یک سطح مسطح داریم. برای این منظور از سیستم هایی مانند لامبرت، مرکاتور و… استفاده می­ شود.

نقشه برداری

نقشه برداری، علم اندازه گیری دقیق اندازه، شکل و موقعیت یک عارضه است.

یکی از پرکاربرد ترین روش های جمع آوری داده برای تهیه نقشه ها، نقشه برداری زمینی است که با استفاده از ابزار هایی همانند دوربین نقشه برداری توسط نقشه برداران انجام می شود.

امروزه، بسیاری از نقشه برداران از سنجش از دور برای جمع آوری داده ها در مورد منطقه استفاده می کنند بدون اینکه به طور فیزیکی آنرا لمس کنند. سنسورهایی که نور یا تابش ساطع شده توسط اشیا را ردیابی می کنند. در سنجش از دور از ماهواره ها برای بدست آوردن اطلاعات استفاده می شود. روش های دیگری هم مانند روش های فوتوگرامتری وجود دارند که با استفاده از عکس برداری هوایی از منطقه، اطلاعات لازم را بدست می­آورند که این موضوع، امکان بررسی دقیق برخی مکان ها را که امکان دستیابی به آنها با پای پیاده امکان پذیر نیست را فراهم کرده است. به عنوان مثال ، لندست، ماهواره ای است که روزانه ۱۴ بار به دور زمین می­چرخد و حجم عظیمی از داده را به رایانه های روی زمین منتقل می کند. از داده ها می توان برای تهیه یا اصلاح سریع نقشه ها استفاده کرد.

نقشه

ساختار نقشه

قبل از تهیه نقشه،کارتوگرافان راجب به اینکه چه نوع چه منطقه ای و چه نوع داده هایی را می­خواهند به نمایش بگذارند تصمیم می­ گیرند. در این تصمیم گیری، آنها نیازهای مخاطبان خود و هدف نقشه را نیز در نظر می گیرند. این تصمیمات به آنها در انتخاب نوع سیستم تصویر و مقیاس نقشه و این که به چه مقدار از جزییات نیاز دارند کمک می کند.

زبان نقشه، موضوعی است که یک کارتوگراف باید در نظر بگیرد. به عنوان مثال، یک خواننده نابینا به نقشه ای با خط بریل، نیاز دارد. مخاطبان یک نقشه هستند که تعیین می­کنند چه نوع نقشه ای باید تولید شود.

انواع نقشه ها

کارتوگرافان، انواع مختلفی از نقشه ها را تولید می­ کنند که می­ توان آنها را در دو قالب کلی دسته بندی کرد:

  • نقشه های مرجع عمومی(general reference maps)
  • نقشه های موضوعی(thematic maps)

نقشه های مرجع عمومی

نقشه های مرجع عمومی، در بر گیرنده اطلاعات جغرافیایی کلی راجع به یک منطقه، از جمله مکان شهرها، مرزها، جاده ها، کوه ها، رودخانه ها و خطوط ساحلی هستند. این نقشه ها اکثرا توسط سازمان های دولتی تهیه می­ شوند. بسیاری از آنها نقشه های توپوگرافی هستند به این معنی که تغییرات در ارتفاع را نشان می دهند. آنها تمام تپه ها و دره های منطقه را نشان می دهند. این نقشه ها می ­توانند برای همه مفید باشند. از کسانی که می­ خواهند مسیر درست حرکت خود را انتخاب کنند تا مهندسانی که می ­خواهند بهترین مکان برای ساخت یک بزرگراه یا ساخت یک سد را انتخاب کنند.

نقشه های موضوعی

نقشه های موضوعی، به پراکندگی یا الگو ها توزیع یک موضوع خاص بر روی کره زمین می­ پردازند.آنها تنها بر روی یک موضوع تاکید دارند. این موضوع می تواند شامل اطلاعاتی در مورد افراد، موجودات دیگر یا خود زمین باشند. به عنوان مثال می توان به تولید محصولات زراعی، میانگین درآمد افراد، تراکم جمعیت در کشور های مختلف یا میانگین بارندگی سالانه اشاره کرد.

امروزه بسیاری از نقشه های موضوعی توسط سیستم اطلاعات مکانی یا (GIS) ساخته می شوند.GIS  یک سیستم کامپیوتری است که اطلاعات را در اختیار می­گیرد، ذخیره می کند و آنها را در قالب نقشه نمایش می­دهد. این تکنولوژی اطلاعات بدست آمده از نقشه های مختلف را با یکدیگر ترکیب می کند و این اطلاعات را در قالب نقشه های لایه بندی شده، نمایش می دهد. تعدادی از شرکت های خصوصی و ارگان های دولتی از GIS  برای تصمیم گیری بهتر در کارهایشان استفاده می­ کنند .

نقشه

GIS چیست؟

اگر به تازگی به سایت ما آماده اید و با GIS یا سیستم اطلاعات جغرافیایی آشنا نیستید لطفا این نوشته را بخوانید و یا ویدیوی رایگان آن را مشاهده نمایید.

نقشه پویا

نقشه ها یک زبان گویا هستند که بسیار سریع، اطلاعات زیادی را به مخاطبین منتقل می کنند. امروزه با گسترش دنیای کامپیوتر و تکنولوژی، نقشه ها از حالت کاغذی خارج شده اند و به نقشه دیجیتال تبدیل شده اند. این نقشه های دیجیتال توسط رایانه ها و دستگاه های موبایل، قابل استفاده هستند.

نوعی از نقشه های دیجیتال به نام نقشه پویا یا Dynamic Maps هستند که استفاده کنندگان از نقشه می توانند با آنها تعامل داشته باشند. تعامل به این معنی است که اندازه نقشه را کوچک یا بزرگ کنند، متنی را وارد کنند و روی نقشه نمایش داده شود و دهها قابلیت تعاملی دیگر. این نقشه ها امروزه زندگی بشر را بسیار راحت کرده اند. برای مثال شما الان می توانید وارد اپلیکیشن نقشه گوگل شوید و با دو انگشت خود آن را بزرگ (Zoom in) یا کوچک (Zoom Out) نمایید و یا مثلا در نوار جستجوی آن بزنید “خیابان طالقانی” و مکان خیابان طالقانی به شما نمایش داده شود. یا حتی اگر دنبال یک پمپ بنزین هستید می توانید تایپ کنید “پمپ بنزین” و مکان پمپ بنزین های اطرافتان به شما نمایش داده شود.

نقشه

نقشه های پویا هم روی موبایل و هم روی وب در دسترس هستند. به طور تخصصی تر به نقشه های موبایل، Mobile GIS و به نقشه های وب، Web GIS گفته می شود.

نقشه های تعاملی کاربردهای بسیاری دارند. برای مثال، اپلیکیشن های گردشگری، اپلیکیشن های تاکسی اینترنتی و… از نمونه نقشه های پویا می باشند.

نقشه کل ایران

شما می توانید نقشه کل ایران که شامل ساختمان ها، بزرگراه ها ، پل ها و … را از طریق لینک زیر خریداری کنید

محمد حسن زالی کارشناس رشته نقشه برداری از دانشگاه اصفهان است. او در زمینه تولید نرم افزار و برنامه نویسی پایتون فعالیت دارد.

برو بریم

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۱۸۱۵

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *